“Önümüzdeki 50 yılda siyaseti  düşünmeden iş yapamayacaksınız”

Bursa Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği (BUSİAD) Jeoekonomi ve Küresel İlişkiler Platformu tarafından organize edilen panelde konuşan Beykoz Üniversitesi Rektör Başdanışmanı Prof. Dr. Ahmet Kasım Han, jeoekonominin önemini, “Önümüzdeki 50 yılda siyaseti düşünmeden dünyanın hiçbir yerinde iş yapamayacaksınız” sözleriyle değerlendirdi.

Podyum Davet’te düzenlenen etkinliğin açılışında konuşan BUSİAD Yönetim Kurulu Başkanı Tuncer Hatunoğlu, “Artık ülkeler arasındaki rekabet yalnızca askerî veya siyasi güç üzerinden yürümüyor. Ticaret politikaları, gümrük vergileri, enerji kaynakları, teknoloji ve tedarik zincirleri de bu rekabetin araçları hâline geliyor. Bir ülkenin aldığı siyasi karar, dünyanın başka bir köşesindeki fabrikanın üretim maliyetini, ihracat pazarını, hatta geleceğini değiştirebiliyor. İşte bu nedenle jeoekonomi, yalnızca devletlerin veya uluslararası ilişkiler uzmanlarının değil, iş dünyasının da anlaması gereken bir kavramdır” dedi.

BUSİAD olarak jeoekonomiyi bir iş dünyası derneği bünyesinde özel bir çalışma alanı olarak ele aldıklarını da kaydeden Hatunoğlu, şunları ifade etti:

“Çünkü biz, sanayicinin artık yalnızca kendi fabrikasını, sektörünü ve ülkesinin ekonomik koşullarını bilmesinin yeterli olmadığına inanıyoruz. Dünyanın nereye gittiğini de anlamak zorundayız. Çünkü doğru stratejileri geliştirebilmenin ilk koşulu, dünyadaki değişimi doğru anlamak ve doğru soruları sorabilmektir.”

Hatunoğlu, ekonomik güvenlik, tedarik güvencesi ve teknolojiye erişimin giderek belirleyici hâle geldiğini; Bursa sanayisinin de bu değişimi önceden okuyarak stratejilerini geliştirmesi gerektiğini ifade etti.

KÜRESEL SİYASET, GÖÇ VE TOPLUMSAL DÖNÜŞÜM

Açılış konuşmasının ardından BUSİAD Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ali Kerem Alptemoçin’in moderasyonunda gerçekleşen panelde konuşan Beykoz Üniversitesi Rektör Başdanışmanı Prof. Dr. Ahmet Kasım Han, dünyada bir demokrasi sorunu olduğunu belirterek, “ABD’nin başkanına oy veremiyoruz. Bu çok ciddi bir problem. Diyeceksiniz ki ne alaka? Şöyle bir alakası var. Aldığı siyasi kararlarla doğrudan hayatımızı etkileyen bir adamın seçimiyle ilgili hiç kimse size fikrinizi sormuyor. ABD Başkanı, ABD’nin orta bölgelerinde mısır üreticilerinin yetiştirdiği mısırın etanol olarak mı, besin olarak mı kullanılacağına karar veriyor. Buna göre bir fiyat veriyor. Afrika’da yüz binlerce, bazen milyonlarca insan açlıktan ölüyor” diyerek sözlerine başladı.

“Sayın Trump, ticaret istemek için her şeyi yaptı, değil mi? Tarifeler falan filan. Çin’in canını okumak için her şeyi yaptı, değil mi? Çin’in dünya ticareti yüzde 25 arttı. Amerika’nınki yüzde 6 arttı” diyen Prof. Dr. Han, “Böyle bir dünyada Trump’ın yaptıklarının bir reform olduğunu söyleyemem. Ama dönüştürücü olduğuna ilişkin hiçbir şüphem yok. O gittikten sonra da bu etki devam edecek” ifadesini kullandı.

Ortalama olan her şeyin öldüğü bir dönemde olunduğunu kaydeden Prof. Dr. Han, “Orta sınıf yok oluyor bütün dünyada. Ve orta sınıfın ruh sağlığı bozulduğunda, demokrasinin de ruh sağlığı bozuluyor” dedi. Prof. Dr. Han, dünyada 250 bin yıldır yaşanan insan göçünün bugün de sürdüğünü ve bu durumun refah toplumlarında aşırı sağın yükselişine de zemin hazırladığını kaydetti.

JEOEKONOMİ

Prof. Dr. Han, jeoekonomiyi tanımladıktan sonra önemini de şöyle dile getirdi:

“Önümüzdeki elli yıl siyaseti düşünmeden dünyanın hiçbir yerinde iş yapamayacaksınız. Hiç kimse yapamayacak. Dediğim gibi bunun farkında olan uluslararası şirketler şimdiden buna hazırlanıyor. O düzeylerde hazırlanıyorlar ki, mesela ben dün gece Abu Dabi’den döndüm. Dünyanın en büyük enerji şirketlerinden bir tanesinden, Orta Doğu’daki enerji konusunda çalışan think tanklerden birisinde çalışsın diye gönderilen, maaşı o şirket tarafından ödenen bir adam var. Yine dünyanın en önemli savunma şirketlerinden, dünyanın en önemli otomotiv şirketlerinden birinin, bu bölgede sadece ve sadece hükûmetler arası ilişkileri ve makroekonomik kararları izlesin, tahlil etsin ve bununla ilgili şirketine rapor versin; gerektiği zaman da bu kararların temsilcileriyle, kararları alan kişilerle şirketin ilgili yöneticilerini veya ortaklarını bir araya getirebilsin diye Abu Dabi’de oturan bir adamı var. Şimdi bu insanlar deli değiller. Fakat şirketler bir şeyi fark etmiş. Başka türlü ayakta kalamayacaklar. İkinci bir şeyin daha farkındalar: Eğer strateji düşünmeyi beceremezlerse yok olacaklar.”

Türkiye’ye inanan bir insan olduğunu da kaydeden Prof. Dr. Han, endişeli olduğu alanlar bulunduğunu belirterek, “Çünkü bu seferki tekno-endüstriyel kırılmanın sonunda birileri gerçekten Mars’a gidecek. Kalanlar da fazla kalabalık, fazla sıcak ve fazla susuz bir dünyada birbirlerini yemeye devam edecekler. Bunlar büyük problemler” dedi.

Türkiye’nin bölgesinde veto gücü olan bir ülke olduğunu da kaydeden Prof. Dr. Han, fırsatların ve risklerin bölgemizde bir arada bulunduğunu ifade etti.

ÇİP FİYATLAMASI

İstanbul Araştırma Yönetici Ortağı Can Selçuki ise, “Şu anda dünyada insanlığın ürettiği en ileri ürün, yarı iletkenler ve çiplerdir” diyerek çip sektöründe yaşanan gelişmelerin hane halklarının giderlerini nasıl artırdığını örneklerle anlattı. Selçuki, Hürmüz Boğazı’ndan geçemeyen, gübre üretiminde kullanılan azot yükünün Brezilyalı çiftçiyi, oradan Türkiye’deki yumurta üreticisini ve nihayetinde kahvaltıdaki yumurtanın maliyetini nasıl artırdığını da anlattı.

Selçuki, sanayi politikalarının hayata geçirilmesi gerektiğini, bunun da maliyetli olacağını ifade ederken Devlet Planlama Teşkilatının ancak 2.0 versiyonunun hayata geçirilmesi gerektiğini de dile getirdi. Selçuki, konuşmasını şöyle sürdürdü:

“Washington’da alınan bir karar bize her zaman yansırdı. Fark neydi ama? Washington’da alınan bir kararın bize ulaşması daha yavaştı. İkincisi, o dünyada biz, o kararların zaten olumlu, görece olumlu etkileyeceği blokların rahatlığında yaşıyorduk. Artık o rahatlıkta yaşamıyoruz. O rahatlıkta kimse yaşamıyor. Çünkü 21. yüzyılın liberal düşüncesi şu inançla kuruldu: Eğer ülkeler ticaret yaparsa kavga etmezler. Ama bunun böyle olmadığının en çarpıcı örneğini yakın zamanda Almanya ve Rusya arasında gördük. Rusya bir gün dedi ki: Benim egemenliğim kayboldu. O kadar da güzeldi ki ben bu parayı kazanmasam da olabilir. Ve karşılıklı bağımlılık bir silah hâline gelmeye başladı.

Son 40 yılda Türkiye ekonomisi dünyayla muazzam bir entegrasyon sağladı. Karşılıklı bağımlılığın, dünya ticaretinin herkesi kalkındıracağı bir dünyada bu çok güzel bir şey. Ama birbirine karşı silah olarak kullanıldığı ve blokların değiştiği bir dünyada kırılganlıklar yaratıyor. İşte bu yüzden bugün itibarıyla Washington’da bir konuda alınan karar bize çok daha hızlı ve çok daha sert bir şekilde etki ediyor.”

HÜRMÜZ VE MADE IN EUROPE

Daha sonra düzenlenen ikinci panelde ise Emekli Büyükelçi Mithat Rende ve Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Üyesi Tuna Arıncı’nın katılımıyla Hürmüz Boğazı ve Made in Europe gelişmeleri tartışıldı.

Emekli Büyükelçi Mithat Rende, Hürmüz’ün önemini anlatırken, yaşanan savaşta ABD’nin bölgede vaat ettiği güvenlik şemsiyesinin işlemediğinin görüldüğünü kaydetti.

“JUST IN TIME”DAN “JUST IN CASE”E

OİB Yönetim Kurulu Üyesi Tuna Arıncı ise Just in Time (Tam Zamanında) yaklaşımının yerini artık Just in Case (Her İhtimale Karşı) yaklaşımının aldığını kaydetti. Arıncı, son 8-10 yılda yaşananların kendilerine alternatif tedarik zincirleri oluşturmanın gerekliliğini öğrettiğini söyledi. Bunun hem lojistik hem de üretim merkezleri açısından planlanması gerektiğini belirtti.

Made in Europe konusunda hâlâ mücadele etmek için zaman olduğunu da kaydeden Arıncı, Avrupa’daki muhataplarıyla yaptıkları her görüşmeden onları ikna ederek ayrıldıklarını söyledi.

Panelin ardından katılımcıların soruları da yanıtlandı.

Kaynak: Bülten