Nöbetçi Eczaneler
Mümin Ceyhan Bursa Kaynakları Araştırma Kütüphanesi’nde BURSA DERGİLERİNE VEFA başlığı altında OSMANLI VE CUMHURİYET DÖNEMİ BURSA DERGİLERİ sergisi açıldı.
Serginin açılış konuşmalarını Aslıhan Ceyhan ve Mümin Ceyhan yaptılar.
Serginin küratörlüğünü yapan Ekrem Hayri Peker, sergi için aylarca çalışıldığını belirterek serginin açılış amacını anlattı;
“15 yaşını dolduran ve Bursa ilgili tüm kaynakları derleme ve araştırmacılara sunma amacıyla kurulmuş olan Mümin Ceyhan Bursa Kültür Kaynakları Araştırma Kütüphanesi olarak, BURSA’NIN DERGİLERİNE VEFA adlı bir ve etkinlik sergi düzenledik. Bursa’da dergiciliği ilk başlatan, 1853–1911 yılları arasında yaşamış olan Feraizcizade Mehmet Şakir’dir. Kendisini rahmetle anarım.Feraizcizade, Molière etkisinde oyunlar yazmış bir Tanzimat Dönemi yazarıdır. Osmanlı toplumunu ve insanını inceleyip eleştirmiştir. Dönemin en iyi komedi yazarı olarak nitelendirilir ve “Tanzimat Molière’i” olarak anılır.
1868’de Bursa Mektubu Kaleminde memurluğa başladı ve genç yaşta çeşitli memurluklarda bulundu. 1872’de Hüdavendigar Basımevi müdürlüğüne getirildi; iki yıl sonra matbaada başyazarlığa yükseldi. Ahmet Vefik Paşa’nın Bursa Valisi olduğu 1879-1882 yıllarında basımevinin müdürlüğünü yaptı. Ahmet Vefik Paşa’ya, şehirde tiyatro kurma çalışmalarında yardım etti.
1883’te Bursa’nın ilk özel basımevini kurdu. Yazdığı altı oyunu 1885-1886’da kendi basımevinde kitap olarak yayımladı. Basımevinde ayrıca 1887-1891 yıllarında Nilüfer Dergisi’ni yayımladı. Dergide Batı dillerinden çeşitli tercümeler ve tiyatro incelemeleri, astronomi ve sanayi üzerine makaleler, Arap ve Acem atasözlerinden çeviriler, İslâmiyet’le ilgili hikâye ve kıssalar yayımladı. Nilüfer Dergisi’nin kapanmasının ardından, Gündoğdu adındaki üç sayı yayımlanabilen dergiyi çıkardı.
İttihat ve Terakki’nin 1908’de iktidara gelmesinden sonra tüm Osmanlı topraklarında gazete ve dergi yayınında patlama yaşandı.
O günden bugüne Bursa’da yayınlanan dergiler bir kitabı dolduracak kadar oldu.
Bursa 2000’li yıllara girerken “Küçük Babıali” olarak anılıyordu. Bölgesel yayın yapan radyo ve gazeteleri, ulusal yayın yapan televizyonları vardı. Daha sonra Bursa’yı sürükleyen tekstil sektörü güç kaybedince Bursa basını da güç kaybetti. Yerel basın da etkisiz kaldı. Dergicilik de bundan nasibini aldı.
Günümüzde dirençle yayın yapan Bursa dergilerini saygıyla selamlıyorum.”
Bursa’nın dergileri konusunda bir kitap yazmış olan Nevzat Çalıkuşu, Bursa’da yayımlanan dergileri anlattı:
“Başlangıcından Bugüne Bursa Dergileri” adında bir kitabı bulunan Nevzat Çalıkuşu konuşmasına, Bursa dergiciliğinin başlangıç günlerine ilişkin kronolojik bir panorama çizerek başladı. Feraizcizade Mehmet Şakir Efendi, Kemalettin Mahmut, Murat Emri Efendi gibi şahsiyetlerin o dönemdeki çalışmalarına değindi. Daha sonra Bursa dergiciliğinin farklı dönem dergilerini kendi şartları içinde değerlendirdi. Özellikle kültür-sanat dergilerini ayrıntılı bir tasnife tabi tuttu. Anekdotlar anlattı. Halen yayımını sürdüren dergilere değindi. Posta sisteminin dergi dağıtımındaki rolüne de değinen Çalıkuşu, günümüzde kargo fiyatlarının dergi maliyetlerinin üstünde seyretmesini olumsuzluk olarak değerlendirdi. Nevzat Çalıkuşu konuşmasını, kitabının yeni baskısını son dönemde çıkan dergileri de kapsayacak şekilde hazırladığını açıklayarak tamamladı.
Daha sonra sırasıyla Bursa’nın kimisi 15, kimisi 25 yaşını doldurmuş dergileri temsilen editör ve sahipleri konuştular.
Bursa Defteri adına konuşan Hacı Tonak, yakın zamana kadar ara verse de yayınını sürdüren Bursa Defteri’nin nasıl kolektif bir şekilde çıkarıldığını, Bursa’nın edebi ve siyasi hayatına yaptığı etkiyi dile getirdi.
Yeni Biçem ve Akatalpa adına konuşan Ramis Dara, dergilerin kuruluşu ve geçmişi hakkında bilgi verdi. Derginin 25 yıllık yolculuğunda emeği geçenleri ve ebediyete göçenleri andı.
Çini Kitap, Alp Haber, Bursa Kültür Sanat Bülteni ve Kimsesiz adına Fehmi Enginalp konuştu. Bu dergileri ve günümüzde de yayınlanan Çini Kitap’ı anlattı.
Eliz adına Hilmi Haşal, dergiyi kimlerle çıkardıklarını ve derginin çıkmasına emek veren İhsan Üren’i andı.
Öner Sanat Dergisi adına konuşan Orhan Kaplan, dergiyi 25 yıl çıkaran ve yakın zamanda kaybettiğimiz Şükrü Öner’i anarak, derginin çıkmasında katkısı olan Neşet Öner’e teşekkür etti ve dergi hakkında bilgi verdi.
Sarmal Çevrim adına konuşan Bülent Elitok; Düşlem Dergisi’ni çıkaranlar arasında bulunan ve Sarmal Çevrim Dergisi’nin ilk 18 sayısını yöneten ve yakın zamanda kaybettiğimiz İbrahim Oluklu’yu anarak sözlerine başladı. 53. sayısı çıkan ve iki ayda bir yayımlanan dergi hakkında bilgi verdi.
İlçe dergileri adına Patikalar Dergisi’ni çıkaran Kekil Şimşek konuştu. Şimşek, Mustafakemalpaşa’da kurduğu ve başkanı olduğu Mustafakemalpaşa Kültür ve Sanat Derneği’ni, derneğin yaptığı kültürel faaliyetleri ve derneğin 15 Nisan 2007’de yayımlamaya başladığı Patikalar Dergisi’nin öyküsünü anlattı. 11 yıl çıkan derginin her bir sayısında bir köyün tarihi, kültürü ve sosyo-ekonomik durumunun incelendiğini belirtti. Dergiye emek verenleri isim isim andı.
SERGİLENEN DERGİLER
Osmanlı Dönemi ve Cumhuriyet’in ilk yıllarında yayımlanan dergi ve gazetelerden:
Bursa Dergisi, Nilüfer Dergisi, Ertuğrul, Fevaid, İntibah, Kardeş, Millet Yolu, Yeşil Yurd ve Yoldaş gazetelerinin Osmanlıca matbu (orijinal) basımları ve kopyaları sergilendi.
Harf Devrimi’nden sonra Latin harfleriyle yayımlanan dergilerden sergilenenler:
Akatalpa, Alp Haber, BGC Dergi, Biçem, BUFSAD Kadraj, Bursa Araştırmaları, Bursa Çağdaş, Bursa Defteri, Bursa Günlüğü, Bursa Kültür Sanat Bülteni, Bursa Time, Bursa’da Yaşam, Çağdaş Bakış, Çatı, Çini Kitap, Dergi Bursa, Düşlem, Elektrik Mühendisleri Odası Bursa Şubesi Bülteni, Eliz Edebiyat, Evlad-ı Fatihan, Güney Bursa, Hekimce Bakış, Kalgay, Kimsesiz, Memleket Yenişehir, Merinos Bülteni, Onaltıkırbeş, Öner Sanat, Patikalar, Sahne, Sarmal Çevrim, Şehrengiz, Uludağ Bursa Halkevi Dergisi, Yeni Biçem ve Yeşil Bursa Dergisi.
- Sergi, 7 Kasım 2026 tarihine kadar ziyarete açık kalacak.